Thực tế thị trường ngoại hối năm 2023 có bao nhiêu tiền và dòng vốn đang dịch chuyển như thế nào?

Thị trường ngoại hối đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế mở của Việt Nam, là tấm gương phản chiếu sức khỏe kinh tế vĩ mô và là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư nước ngoài và ổn định tài chính quốc gia. Năm 2023 chứng kiến nhiều biến động phức tạp trên trường quốc tế, từ chính sách tiền tệ thắt chặt của các ngân hàng trung ương lớn đến những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo ra những thách thức và cơ hội đáng kể cho thị trường ngoại hối Việt Nam.

Bài viết này sẽ đi sâu phân tích thực trạng thị trường ngoại hối Việt Nam trong năm 2023, tập trung vào việc làm rõ quy mô, giá trị và lượng tiền luân chuyển. Chúng ta sẽ khám phá các dòng vốn chính như kiều hối, vốn FDI và FII, cũng như vai trò điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc quản lý dự trữ ngoại hối và ổn định tỷ giá USD/VND. Mục tiêu là cung cấp một cái nhìn toàn diện về bức tranh thị trường, từ đó đưa ra những đánh giá về tác động và triển vọng trong bối cảnh kinh tế hiện tại.

Quy mô thị trường ngoại hối Việt Nam năm 2023

Năm 2023 đánh dấu một sự thay đổi quan trọng trong bức tranh tổng thể của thị trường ngoại hối Việt Nam so với giai đoạn biến động mạnh cuối năm 2022. Ngay từ đầu năm, áp lực lên tỷ giá đã hạ nhiệt đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) can thiệp nhằm củng cố lại "bộ đệm" an toàn cho nền kinh tế.

Tình hình dự trữ ngoại hối và hoạt động của NHNN

Hoạt động này được thể hiện rõ nét qua các con số cụ thể, cho thấy sự phục hồi về quy mô của thị trường:

• Hoạt động của NHNN: Tận dụng bối cảnh quốc tế thuận lợi hơn và nguồn cung ngoại tệ dồi dào, NHNN đã thực hiện mua vào khoảng 3,6 tỷ USD trong những tháng đầu năm để bổ sung vào quỹ dự trữ.

• Quy mô dự trữ ngoại hối: Nhờ đó, dự trữ ngoại hối của Việt Nam được dự báo phục hồi và đạt mức khoảng 102 tỷ USD vào cuối năm 2023.

• Mức độ an toàn: Con số này tương đương với 3,3 tháng nhập khẩu, vượt qua ngưỡng an toàn khuyến nghị (3 tháng) của các tổ chức quốc tế, củng cố vị thế và niềm tin vào sự ổn định của đồng nội tệ.

Tổng quan về giá trị và lượng tiền luân chuyển

Tiếp nối nỗ lực củng cố "tấm đệm" an toàn vĩ mô, quy mô thị trường ngoại hối Việt Nam năm 2023 đã ghi nhận sự mở rộng đáng kể về tổng lượng ngoại tệ luân chuyển. Nhìn chung, giá trị thị trường ngoại hối được duy trì ở mức dồi dào nhờ sự kết hợp của nhiều dòng tiền ngoại hối tích cực.

Cụ thể, cung cầu ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng và thị trường dân cư được củng cố bởi ba trụ cột chính:

• Thặng dư cán cân thanh toán kỷ lục nhờ vị thế xuất siêu mạnh mẽ.

• Dòng vốn FDI giải ngân thực tế duy trì đà tăng trưởng ổn định.

• Nguồn kiều hối dồi dào chảy về liên tục trong năm.

Sự luân chuyển nhịp nhàng của các dòng vốn này không chỉ cung cấp thanh khoản dồi dào cho nền kinh tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho chính sách tiền tệ. Để nắm rõ hơn cách cơ quan quản lý tận dụng nguồn lực này, chúng ta cần xem xét chi tiết các nghiệp vụ điều hành cốt lõi.

Tình hình dự trữ ngoại hối và hoạt động của NHNN

Tiếp nối nguồn cung ngoại tệ dồi dào, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có những động thái can thiệp tích cực trên thị trường trong năm 2023. Tận dụng bối cảnh tỷ giá USD/VND hạ nhiệt, NHNN đã mua vào khoảng 3,6 tỷ USD ngay từ đầu năm.

Hoạt động mua ròng này không chỉ giúp bơm thanh khoản VND ra thị trường liên ngân hàng mà còn củng cố vững chắc bộ đệm tài chính quốc gia. Tính đến cuối năm 2023, quy mô dự trữ ngoại hối của Việt Nam ước đạt mốc 102 tỷ USD, bảo đảm an toàn thanh toán quốc tế với mức tương đương 3,3 tháng giá trị nhập khẩu.

Đây là nền tảng quan trọng giúp cơ quan điều hành có thêm dư địa thực thi chính sách tiền tệ, chuyển ưu tiên sang ổn định mặt bằng lãi suất. Sự gia tăng dự trữ ngoại hối cũng tạo tâm lý an tâm cho các nhà đầu tư trước những biến động của cán cân thanh toán toàn cầu, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho các kịch bản cung cầu ngoại tệ trong tương lai.

Các dòng vốn chính và cơ cấu dịch chuyển trên thị trường

Nguồn cung ngoại tệ dồi dào trong năm 2023 được củng cố bởi sự dịch chuyển tích cực từ nhiều dòng vốn chính, bù đắp cho một số áp lực thoái vốn. Cơ cấu các dòng tiền này thể hiện một bức tranh đa chiều về sức khỏe kinh tế vĩ mô:

• Kiều hối và Vốn FDI: Dòng kiều hối tiếp tục là điểm sáng, ước tính đạt kỷ lục khoảng 16 tỷ USD, đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định cung cầu ngoại tệ. Song song đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 23,18 tỷ USD, tăng 3,5%, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư dài hạn. Ngược lại, dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) lại chứng kiến xu hướng khối ngoại bán ròng mạnh trên thị trường chứng khoán.

• Cán cân thương mại: Đây là yếu tố đóng góp lớn nhất vào nguồn cung ngoại tệ. Năm 2023, Việt Nam ghi nhận xuất siêu kỷ lục 28 tỷ USD. Thặng dư thương mại lớn không chỉ giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa để mua vào ngoại tệ mà còn là trụ đỡ vững chắc cho sự ổn định của tỷ giá USD/VND.

Kiều hối, vốn FDI và đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII)

Dòng vốn ngoại hối năm 2023 được dẫn dắt bởi ba trụ cột chính với những diễn biến trái chiều, tạo nên bức tranh cung - cầu ngoại tệ phức tạp:

• Vốn FDI: Đây là "xương sống" cho nguồn cung ngoại tệ. Năm 2023, vốn FDI thực hiện đạt mức kỷ lục 23,18 tỷ USD (tăng 3,5% so với 2022), cung cấp lượng USD ổn định cho hệ thống ngân hàng.

• Kiều hối: Việt Nam tiếp tục nằm trong top 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới với khoảng 16 tỷ USD. Riêng TP.HCM đạt gần 9,5 tỷ USD, tăng trưởng đột phá 43,3%. Dòng tiền này đang dịch chuyển mạnh từ tiêu dùng sang đầu tư bất động sản và sản xuất kinh doanh.

• Vốn FII: Trái ngược với sự tích cực của FDI, dòng vốn gián tiếp chịu áp lực rút ròng. Khối ngoại đã bán ròng hơn 24.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán do chênh lệch lãi suất USD/VND, tạo áp lực nhất định lên tỷ giá.

Sự bù đắp mạnh mẽ từ FDI và kiều hối đã giúp cán cân thanh toán tổng thể duy trì trạng thái thặng dư, giảm bớt sức ép mất giá của đồng nội tệ.

Cán cân thương mại và cung cầu ngoại tệ

Cùng với FDI và kiều hối, cán cân thương mại đóng vai trò là nguồn cung ngoại tệ tự thân quan trọng nhất cho thị trường năm 2023. Việt Nam đã ghi nhận mức xuất siêu kỷ lục khoảng 28 tỷ USD, tạo ra một dòng chảy USD dồi dào, giúp giảm bớt áp lực lên tỷ giá trong bối cảnh đồng bạc xanh (DXY) biến động mạnh.

Sự thặng dư này không chỉ đến từ việc duy trì đà xuất khẩu mà còn do nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu đầu vào giảm nhẹ trong một số giai đoạn. Trên thị trường liên ngân hàng, cung ngoại tệ từ các doanh nghiệp xuất khẩu đã giúp NHNN có dư địa để mua vào khoảng 3,6 tỷ USD trong những tháng đầu năm, củng cố "lá chắn" dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, cầu ngoại tệ vẫn duy trì ở mức cao từ nhóm doanh nghiệp thanh toán nợ nước ngoài và nhập khẩu xăng dầu, tạo nên trạng thái cân bằng mong manh nhưng ổn định cho hệ thống tài chính.

Yếu tố tác động và diễn biến tỷ giá hối đoái

Năm 2023, chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) là yếu tố then chốt. Thị trường dự báo FED sẽ đạt đỉnh chu kỳ tăng lãi suất ở mức 5,25% vào tháng 5, giúp giảm áp lực lên tỷ giá VND đáng kể trong nửa cuối năm. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam duy trì quan điểm giữ nguyên lãi suất điều hành, đồng thời tích cực hỗ trợ thanh khoản thị trường thông qua các kênh thị trường mở và mua vào dự trữ ngoại hối.

Diễn biến tỷ giá USD/VND đầu năm 2023 cho thấy sự hạ nhiệt, với USD/VND giảm 0,8% xuống 23.450 vào cuối tháng 1, trong bối cảnh chỉ số DXY suy yếu. NHNN đã mua vào khoảng 3,6 tỷ USD từ đầu năm để bổ sung dự trữ. Áp lực lên thị trường liên ngân hàng cũng được ghi nhận khi các ngân hàng gia tăng phát hành giấy tờ có giá để bù đắp chênh lệch tín dụng và huy động.

Ảnh hưởng từ chính sách tiền tệ của NHNN và FED

Sự phân kỳ chính sách giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là "biến số" cốt lõi định hình thị trường năm 2023. Trong khi FED kiên trì lộ trình thắt chặt với lãi suất đạt đỉnh 5,25% - 5,5%, NHNN đã có bước đi ngược chiều khi thực hiện 4 lần giảm lãi suất điều hành để hỗ trợ kinh tế trong nước.

Sự lệch pha này tạo ra các tác động trực tiếp:

• Chênh lệch lãi suất âm: Lãi suất VND thấp hơn USD trên thị trường liên ngân hàng, kích thích các hoạt động kinh doanh chênh lệch giá (carry trade) và gây áp lực mất giá lên VND.

• Công cụ điều tiết: NHNN đã linh hoạt sử dụng kênh tín phiếu để hút thanh khoản dư thừa, giảm áp lực đầu cơ tỷ giá mà không cần thắt chặt lãi suất quá mức.

• Quản trị dự trữ: Sau khi tranh thủ mua vào khoảng 3,6 tỷ USD đầu năm, NHNN đã phải xoay trục sang trạng thái phòng ngự để ổn định tỷ giá trước sức mạnh của chỉ số DXY.

Diễn biến tỷ giá USD/VND và áp lực thị trường liên ngân hàng

Tiếp nối áp lực từ chênh lệch chính sách, tỷ giá USD/VND năm 2023 ghi nhận các pha biến động đan xen. Giai đoạn đầu năm, tỷ giá hạ nhiệt xuống mức 23.450, tạo dư địa giúp Ngân hàng Nhà nước mua vào khoảng 3,6 tỷ USD, củng cố dự trữ ngoại hối lên mốc 102 tỷ USD.

Tuy nhiên, tình trạng chênh lệch lãi suất VND/USD âm kéo dài đã duy trì sức ép thanh khoản đáng kể lên thị trường liên ngân hàng. Để cân bằng cung cầu ngoại tệ, biên độ tỷ giá được điều tiết linh hoạt trong khoảng 23.400 - 23.800. Động thái này không chỉ giúp hấp thụ các cú sốc ngoại vi mà còn hỗ trợ đắc lực cho chính sách tiền tệ nới lỏng trong nước.

Triển vọng và đánh giá tác động của thị trường ngoại hối 2023

Triển vọng thị trường ngoại hối cuối năm 2023 được đánh giá tích cực khi áp lực từ FED dần hạ nhiệt. Dự kiến dự trữ ngoại hối sẽ hồi phục lên mức 102 tỷ USD (khoảng 3,3 tháng nhập khẩu), tạo dư địa để Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ thích ứng.

• Dòng vốn: Kiều hối và FDI ổn định giúp tỷ giá USD/VND dao động trong biên độ an toàn 23.400 - 23.800.

• Tác động: Giảm áp lực lãi suất huy động, hỗ trợ thanh khoản hệ thống và thúc đẩy tăng trưởng GDP mục tiêu 6,2%.

Sự ổn định này giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động hơn trong kế hoạch tài chính, đồng thời củng cố niềm tin của các nhà đầu tư gián tiếp (FII) vào thị trường Việt Nam.

Dự báo về xu hướng dòng vốn và quy mô thị trường

Dựa trên nền tảng vững chắc của năm 2023, xu hướng dòng vốn và quy mô thị trường được dự báo tiếp tục diễn biến thuận lợi.

• Xu hướng dòng vốn: Các nguồn vốn quan trọng như FDI và kiều hối được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng ổn định, tiếp tục là trụ đỡ vững chắc cho cán cân thanh toán tổng thể.

• Quy mô thị trường: Dự kiến tiếp tục mở rộng, tạo điều kiện cho Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa mua vào ngoại tệ, hướng tới mục tiêu nâng dự trữ ngoại hối lên mức 102 tỷ USD vào cuối năm.

Tác động đến kinh tế vĩ mô và các nhà đầu tư

Sự ổn định của thị trường ngoại hối 2023 tác động sâu rộng đến kinh tế vĩ mô. Việc Ngân hàng Nhà nước gia tăng dự trữ ngoại hối tạo dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ, giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt rủi ro tỷ giá USD/VND.

Đồng thời, nguồn cung ngoại tệ dồi dào từ kiều hối và FDI giúp củng cố thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng, mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư trong việc phân bổ vốn chiến lược.

Kết luận

Khép lại năm 2023, thị trường ngoại hối Việt Nam đã thể hiện sự bền vững ấn tượng. Nhờ chính sách tiền tệ linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, dự trữ ngoại hối phục hồi mạnh mẽ lên mức ước đạt 102 tỷ USD. Nguồn cung dồi dào từ kiều hối và FDI đã cân bằng cung cầu ngoại tệ, giúp tỷ giá USD/VND duy trì ổn định. Đây chính là bệ phóng vững chắc, củng cố nền tảng vĩ mô và niềm tin cho nhà đầu tư trong các chu kỳ tiếp theo.